Ngoài cửa sổ có cảnh, cửa sổ nên mở thế nào: trước hết nghĩ đến thông gió, che nắng và riêng tư

Nếu một căn nhà đối diện thẳng với cảnh quan rộng mở, khi đi xem nhà rất dễ bị khung cảnh ấy chinh phục trước tiên: xa là núi, gần là cây, hoặc chỉ là một con phố yên tĩnh. Nhưng khi thực sự vào ở, điều quyết định cửa sổ này có dùng tốt hay không thường không phải cảnh rộng đến đâu, mà là gió có vào được không, ánh sáng có quá gắt không, phía đối diện có nhìn vào được không. Cảnh là kết quả, còn thông gió, che nắng và riêng tư là những điều kiện diễn ra mỗi ngày.

Piedra Bay Ngôi nhà do DE SPACE thiết kế, nằm ở Palma de Ocoa, tỉnh Azua, Cộng hòa Dominica, trong môi trường bờ biển khô hạn nơi núi non và biển Caribe đan xen. Dự án này, thông qua bố cục không gian, đặt thông gió tự nhiên, lọc ánh sáng, tính riêng tư và sự kết nối liên tục với cảnh quan xung quanh lên vị trí ưu tiên; cảnh quan không chỉ là đối tượng để ngắm nhìn mà còn đi vào chính trải nghiệm sống.^[1]

Với chủ nhà ở Thâm Quyến, điều có thể mượn ở đây để bàn là một thứ tự đánh giá: trước hết hỏi rõ riêng từng điều kiện về gió, ánh sáng, tầm nhìn, rồi mới quyết định sắp xếp cửa sổ và các lỗ mở thế nào. Điều kiện bờ biển khô hạn của ví dụ này không thể áp thẳng vào một căn nhà cụ thể ở địa phương; nếu bạn đang cân nhắc một lỗ mở có cảnh quan, vẫn cần kết hợp hướng của căn nhà, che chắn xung quanh và cách sử dụng để đối chiếu nhu cầu thông gió, che nắng và riêng tư.

Nếu mặt lấy sáng chính của một căn nhà đối diện thẳng với cảnh quan rộng mở, có thể hỏi ba câu trước. Thứ nhất, hướng này trong một ngày ánh sáng vào từ lúc nào, rơi vào vị trí nào, có đúng là rơi vào sofa, bàn làm việc hay giường không. Thứ hai, sau khi mở cửa sổ, gió đi theo lộ trình nào, có thể xuyên qua phòng thoát ra phía bên kia không, hay chỉ quanh quẩn trước cửa sổ. Thứ ba, khi đứng bên cửa sổ, phía đối diện hoặc tầng dưới có nhìn thấy được những vị trí thường lưu lại trong nhà không.

Ba câu hỏi này không cần thiết bị chuyên dụng cũng có thể phán đoán sơ bộ. Chọn một ngày nắng và một ngày âm u, mỗi ngày vào buổi sáng và buổi chiều đến ở trong nhà một lúc, xem vệt sáng di chuyển đến đâu, mở cửa sổ cảm nhận gió đến từ hướng nào, chỗ nào trong phòng ngột ngạt nhất. Rồi nhìn ra ngoài cửa sổ: tầm nhìn là nhìn ngang vào, hay chỉ có góc nhìn từ trên xuống; vị trí thường ngồi có đối diện thẳng với tầm nhìn khả dĩ không.

Lọc ánh sáng và giữ riêng tư có thể phải cân nhắc đánh đổi trên cùng một lỗ mở. Mở rộng lỗ mở có thể thay đổi cảnh quan nhìn thấy và ánh sáng vào trong nhà, nhưng thông gió có được cải thiện hay không còn cần dựa vào vị trí lỗ mở, hướng gió và đường đi của không khí để phán đoán, không thể chỉ nhìn vào kích thước lỗ mở. Nếu cân nhắc thu nhỏ lỗ mở hoặc tăng che chắn, cũng cần so sánh luôn ảnh hưởng của nó đến tầm nhìn, ánh sáng và điều kiện thông gió. Piedra Bay Ngôi nhà đặt những việc này song song ở vị trí ưu tiên trong bố cục, gợi ý rằng chúng gắn bó với nhau, không nên đợi đến khi cửa sổ và đồ nội thất đều đã định xong mới quay lại xử lý.

Với nhà ở Thâm Quyến, phán đoán này có thể rơi vào những vị trí rất cụ thể. Ví dụ cửa sổ chính của phòng khách có nên mở toàn bộ hay để lại một đoạn tường đặc cho tủ hoặc chỗ ngồi; cửa sổ phòng ngủ có nên tránh để vị trí thường nằm đối diện thẳng với lỗ mở; cửa sổ khu bếp ăn có nên cân nhắc cả việc thoát nhiệt và khói dầu. Mỗi lựa chọn đều là đánh đổi: đổi lấy tầm nhìn, có thể phải thêm một lớp che nắng; đổi lấy riêng tư, có thể phải điều chỉnh hướng ngồi thay vì thu nhỏ cửa sổ.

Cần lưu ý rằng, một khi vị trí và kích thước cửa sổ liên quan đến tường ngoài, kết cấu hoặc thay đổi cửa đi cửa sổ hiện có, bản vẽ mặt bằng thông thường và hình phối cảnh không thể tự mình chứng minh tường có thể động vào hay không, lỗ mở có thể thay đổi hay không. Nên đối chiếu trước điều kiện bản vẽ của ngôi nhà, và để chuyên môn tương ứng xác nhận, rồi mới bàn đến quan hệ giữa cửa sổ và cảnh quan. Lớp này không thuộc về lựa chọn thẩm mỹ, không thể suy đoán chỉ bằng cách nhìn hình.

Đã làm nhà ở, mới hiểu việc sống. 深圳市熹合空间设计有限公司 với những vấn đề như thế này thiên về việc trước hết đưa một nhu cầu thường ngày vào quan hệ không gian cụ thể: người ta thường ngồi ở đâu, ánh sáng rơi ở đâu, gió đi từ đâu, tầm nhìn đến từ đâu, rồi mới quyết định cửa sổ, che chắn và đồ nội thất phối hợp thế nào, thay vì định trước một lỗ mở đẹp rồi quay lại khắc phục.

Nếu chuẩn bị đổi nhà hoặc cải tạo, có thể mang theo một bản ghi chép đơn giản khi đi xem nhà: chụp lại ánh sáng buổi sáng và buổi chiều của từng phòng chính, đánh dấu vị trí mình thường ở nhất, ghi lại cảm giác về gió khi mở cửa sổ và hướng tầm nhìn ngoài cửa sổ. Bản ghi chép này giúp bạn thảo luận với bên thiết kế về lỗ mở và bố cục tốt hơn là câu “cảnh quan có đẹp hay không”.

Cảnh quan đáng được nhìn thấy, nhưng cảnh trong nhà ở cần được đánh giá cùng với những động tác hằng ngày của con người. Trước hết làm rõ ba việc gió, ánh sáng, tầm nhìn, rồi mới quyết định cửa sổ mở lớn bao nhiêu, mở ở đâu, dùng gì để che chắn, thì cảnh mới có thể thực sự trở thành một phần của việc sống, chứ không chỉ đẹp vào ngày đi xem nhà.

Cách làm của ngôi nhà ven biển này không thể trực tiếp coi là quy chuẩn hay kết luận phổ quát cho Thâm Quyến. Điều nó có thể mang lại là một lời nhắc có điều kiện: khi cảnh quan trở thành điểm khởi đầu của bố cục, thông gió, lọc ánh sáng và tính riêng tư cần được sắp xếp cùng lúc, bất kỳ điều nào bị trì hoãn đến sau để bù đắp, cái giá đều sẽ rơi vào việc sử dụng hằng ngày.